Tabakat literatürü merkezli dijital kıraat tarihi

Kıraat İlmi Atlası

Hoca-talebe ilişkilerini, şehirlerin kıraat hafızasını ve coğrafyalar arası ilmî hareketliliği ağlar hâlinde görünür kılan akademik bir dijital beşerî bilimler projesi.

For English version click here Arabic version click here

Projeyi İncele Atlas Eksenleri

4Ana Eksen

SNAAğ Analizi

TabakatVeri Zemini

◆

Hakkımızda

Kıraat İlmi Atlası projesi, İslamî ilimlerin en köklü disiplinlerinden biri olan kıraat ilminin tarihsel serüvenini tabakat literatürü merkeze alınarak yeniden okumayı hedeflemektedir.

Proje, dijital beşerî bilimlerin sunduğu imkânlarla âlimler arasındaki hoca-talebe ilişkilerini ağlar hâlinde somutlaştırmayı; şehirlerin kıraat hafızasını ve coğrafyalar arası ilmî hareketliliği görünür kılmayı amaçlamaktadır.

Proje, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kur'an-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi Anabilim Dalı bünyesinde atılan akademik adımlardan beslenmektedir. Prof. Dr. Mehmet Emin Maşalı hocamızın tabakat literatürü üzerinden kıraat tarihini okuma vizyonu, bu çalışmanın fikrî zeminini oluşturmuştur.

Eren Pilgir ve Furkan Akbulut'un fakülte çatısı altında iki yılı aşkın süredir devam eden ortak ilmî gayretleri, yoğun akademik istişareleri ve teşrikimesaileri, teorik neticelerin somut bir dijital platforma dönüşmesine imkân sağlamıştır.

◆

Temel Sorular

Tüm kurrâ dikkate alındığında hoca-talebe bağlantısallığı nasıl oluşmuştur?

Hoca-talebe ilişkisi şehirlerin kıraat birikimini nasıl şekillendirmiştir?

Hangi şehirler kıraat birikiminin oluşumunda tarihî olarak ön plana çıkmıştır?

Şehirlerdeki ilim havzalarının inşasında hangi kurrâ kurucu roller üstlenmiştir?

İlim havzaları arasında kıraat geçişkenlikleri nasıl gerçekleşmiştir?

Kıraat âlimlerinin tercihleri dönemin kıraat anlayışıyla ne ölçüde tutarlıdır?

◆

Proje Aşamaları

Kurrâ

Kıraat farklılıklarının intikalini sağlayan âlimlerin biyografik verileri incelenir; hoca-talebe ilişkileri dijital ağ analiziyle haritalandırılır.

Dönemler

Kıraat tarihi tabakat merkezli yeni bir dönemlendirmeye tabi tutulur ve ekolleşme süreçleri tarihsel bağlamı içinde konumlandırılır.

Şehirler

Kıraat eğitiminin temerküz ettiği merkezler, ilmî seyahatler ve coğrafi geçişkenlikler üzerinden veri temelli biçimde okunur.

Kıraatler

Şahıs, zaman ve mekân değişkenleriyle sistemleşen vecihler ve kıraat imamlarının ihtiyârları dijital veri tabanında tasnif edilir.

◆

Araştırma Kapsamı ve Yöntem

Temel Veri Kaynağı

Hoca-talebe ilişkilerini tespit etmede ana kaynak olarak İbnü'l-Cezerî'nin Gâyetü'n-nihâye fî tabakâti'l-kurrâ adlı eseri seçilmiştir. Biyografiler oluşturulurken farklı tabakat literatüründen de istifade edilecektir.

Sosyal Ağ Analizi

Proje, Sosyal Ağ Analizi yöntemiyle karmaşık ilmî ilişkileri daha okunabilir ağlara dönüştürür. Bu yöntem, kıraat ilmindeki hoca-talebe ağını veri temelli şekilde ortaya koymak için kullanılacaktır.

◆