Tüm kurrâ dikkate alındığında hoca-talebe bağlantısallığı nasıl oluşmuştur?
Tabakat literatürü merkezli dijital kıraat tarihi
Kıraat İlmi Atlası
Hoca-talebe ilişkilerini, şehirlerin kıraat hafızasını ve coğrafyalar arası ilmî hareketliliği ağlar hâlinde görünür kılan akademik bir dijital beşerî bilimler projesi.
4Ana Eksen
SNAAğ Analizi
TabakatVeri Zemini
◆
Hakkımızda
Kıraat İlmi Atlası projesi, İslamî ilimlerin en köklü disiplinlerinden biri olan kıraat ilminin tarihsel serüvenini tabakat literatürü merkeze alınarak yeniden okumayı hedeflemektedir.
Proje, dijital beşerî bilimlerin sunduğu imkânlarla âlimler arasındaki hoca-talebe ilişkilerini ağlar hâlinde somutlaştırmayı; şehirlerin kıraat hafızasını ve coğrafyalar arası ilmî hareketliliği görünür kılmayı amaçlamaktadır.
◆
Yola Çıkış Noktamız
Proje, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kur'an-ı Kerim Okuma ve Kıraat İlmi Anabilim Dalı bünyesinde atılan akademik adımlardan beslenmektedir. Prof. Dr. Mehmet Emin Maşalı hocamızın tabakat literatürü üzerinden kıraat tarihini okuma vizyonu, bu çalışmanın fikrî zeminini oluşturmuştur.
Eren Pilgir ve Furkan Akbulut'un fakülte çatısı altında iki yılı aşkın süredir devam eden ortak ilmî gayretleri, yoğun akademik istişareleri ve teşrikimesaileri, teorik neticelerin somut bir dijital platforma dönüşmesine imkân sağlamıştır.
◆
Temel Sorular
Hoca-talebe ilişkisi şehirlerin kıraat birikimini nasıl şekillendirmiştir?
Hangi şehirler kıraat birikiminin oluşumunda tarihî olarak ön plana çıkmıştır?
Şehirlerdeki ilim havzalarının inşasında hangi kurrâ kurucu roller üstlenmiştir?
İlim havzaları arasında kıraat geçişkenlikleri nasıl gerçekleşmiştir?
Kıraat âlimlerinin tercihleri dönemin kıraat anlayışıyla ne ölçüde tutarlıdır?
◆
Proje Aşamaları
Kurrâ Bağlantısallığı
Kıraat farklılıklarının intikalini sağlayan âlimlerin biyografik verileri incelenir; hoca-talebe ilişkileri dijital ağ analiziyle haritalandırılır.
Dönemler
Kıraat tarihi tabakat merkezli yeni bir dönemlendirmeye tabi tutulur ve ekolleşme süreçleri tarihsel bağlamı içinde konumlandırılır.
Şehirler
Kıraat eğitiminin temerküz ettiği merkezler, ilmî seyahatler ve coğrafi geçişkenlikler üzerinden veri temelli biçimde okunur.
Kıraatler
Şahıs, zaman ve mekân değişkenleriyle sistemleşen vecihler ve kıraat imamlarının ihtiyârları dijital veri tabanında tasnif edilir.
◆
Araştırma Kapsamı ve Yöntem
Temel Veri Kaynağı
Hoca-talebe ilişkilerini tespit etmede ana kaynak olarak İbnü'l-Cezerî'nin Gâyetü'n-nihâye fî tabakâti'l-kurrâ adlı eseri seçilmiştir. Biyografiler oluşturulurken farklı tabakat literatüründen de istifade edilecektir.
Sosyal Ağ Analizi
Proje, Sosyal Ağ Analizi yöntemiyle karmaşık ilmî ilişkileri daha okunabilir ağlara dönüştürür. Bu yöntem, kıraat ilmindeki hoca-talebe ağını veri temelli şekilde ortaya koymak için kullanılacaktır.
◆
Amaç ve Hedefler
01
Âlimler arasındaki hoca-talebe ilişkilerini tespit ederek kıraat ilminin yayılım ağlarını görünür kılmak.
02
Tahammül ve edâ kavramlarını dikkate alarak kıraat aktarımlarının keyfiyetini değerlendirmek.
03
Şehirlerin kıraat hafızasını ve ilmî birikimini tarihsel bir mekân-ilim ilişkisi içinde analiz etmek.
04
İlim havzaları ve şehirler arasında gerçekleşen kıraat geçişkenliklerini coğrafi rotalarla anlamlandırmak.
◆